TẾT NGUYÊN ĐÁN

I. NGUỒN GỐC

Tết là gì?

Chữ Tết có nguồn gốc từ tiếng Hán, phiên âm của từ “Tiết”, âm Hán – Việt nghĩa là “mắt tre”, nghĩa rộng hơn là mở đầu của thời kỳ khí tượng của năm.

Giai đoạn giao mùa thường xảy ra nhiều xáo động thời tiết (như nắng nóng, mưa, sương mù). Do đó mỗi năm thường có nhiều ngày tết: Tết Trung thu, tết Hàn thực… nhưng quan trọng nhất vẫn là tết Cả hay còn gọi là Tết Nguyên Đán, mở đầu một năm mới theo lịch âm.

 

Tết rơi vào 10 ngày cuối cùng của tháng Giêng hoặc 20 ngày đầu của tháng 2 dương lịch, khoảng giữa đông chí và xuân phân. Đối với người Việt  Nam, Tết giống như sự kết hợp của lễ Giáng sinh, tết Dương Lịch, lễ Phục sinh… Tết là ngày hội của giao hòa, thanh khiết, canh tiết và thái bình khắp chốn.

VIETNAMESE LUNAR NEW YEAR

I.BACKGROUND

What is Tết?

“Tết” is a word of Chinese origin and a phonetic transcription of “Tiết” a Sino – Vietnamese term which means “the joint of o bamboo stem” and, in a wider sence, the“beginning of a meteorological period of the year.”

The passage from one period the next may cause climatic disturbances (heat, rain,mist). Thus, there are many Tếts throughout the year (Mid – Autumn Tết, Cool Food Tết, ect…) The most important of all is “Tết Cả” (big Tet or simple Tet), which marks the Lunar New Year.

Tet occurs somewhere in the last ten days of January or the first twenty days of February, nearly halfway between winter solstice and spring equinox.

For the Vietnamese people, Tet is like a combination of Christmas, Western New year’s Day, Easter…It is a festival of communion, purity, renewal, and universal peace.

Tại sao Tết lại là ngày hội của sự giao hòa?

Tết là ngày hội giao hòa giữa các thành viên trong cùng một gia đình và làng bản.Các thành viên trong một gia đình – ông bà, cha mẹ, anh chị em, cô dì, chú bác tề tựu đông đủ dưới một mái nhà để ăn Tết. Bạn bè họ hàng thăm viếng và chúcTết nhau. Tết cũng là ngày hội giao hòa của tất cả các công dân Việt Nam trong cũng như ngoài nước.

Tết cũng là ngày hội giao hòa giữa người sống với người đã khuất. Họ hàng bạn bè đến chúc Tết nhau thắp hương cho người đã khuất. Trước khi năm cũ qua người Việt Nam chăm lo mồ mả của người thân hết sức chu đáo, họ nhổ cỏ sạch sẽm thay cây hoa mới trên mộ. Ở mỗi làng, nơi an nghỉ cuối cùng của liệt sỹ tập trung rất đông người đến viếng.

Why is Tet a festival of communion?

Tet is a festival of communion for the members of the same family and village. All members of family – grandparents. Father, mother, brothers, sisters, uncles,and aunts – gather together to “eat Tet” (ănTết) under the same exchange greetings and good wishes. Tet is also a festival of communion of all citizens of VietNam at home or aboard.

Tet is also a festival of communion of the living with the dead. Relatives and friends coming to deliver season’s greetings also pay homage to the spirits of the dead. Vietnamese attend the tombs of their kin with pious care before the old year expires: they clear all weeds and replace the plantings on the tombs. In each village, their last resting place is a site of collective pilgrimage.

Tại sao Tết là một dịp để thanh lọc tâm hồn và đổi mới?

Tết là ngày đầu tiên của mùa xuân, mang trong mình hàm ý tái sinh giống như lễ Phục sinh ở phương Tây. Trong giai đoạn đất trời đổi mới và hồi xuân này, người Việt Nam cảm thấy nhựa sống của mùa xuân đang dân tràn trong lòng mình. Sự tham gia củađời sống vũ trụ mang đến những phong tục đặc biệt.

Mọi việc làm trong 3 ngày Tết đều phải là những việc có thiện ý và phải được thực hiện thật tốt, vì nó tượng trưng và dự báo cho các hành động sẽ xảy ra trong 12 tháng tới. Mọi người tránh tỏ ra bực bội hay ăn nói nặng lời. Bà mẹ chồng tác oai, tác quái cũng không gây chuyện với con dâu. Các cặp vợ chồng bất hòa cũng xí xóa hết. Trẻ em hứa sẽ ngoan hơn, người lớn mừng tuổi (tặng quà cho trẻ em), thường là đồng xu gói trong giấy hồng điều, vì màu đỏ là màu của may mắn.

Đối với người Việt Nam,Tết mang lại một thông điệp về niềm tin vào cái thiện. Tết mang đến sự xá tội, niềm hy vọng và lạc quan.

Why is Tet an occasion for purification and renewal?

Tet, the first day of Spring, carries with it the connotations of rebirth that Easter has in the West. During this period of universal renewal and rejuvenation, Vietnamese feel the spring sap welling up within them. This partaking of cosmic life given rise to special customs.

Everydeed during the three days of Tet should be well – intentioned and finely realised, for it symbols and forecasts actions during the coming twelve months. One abstains from getting cross and from using bad language The mostshrewish mother – in – law smokes the pipe of peace with her daughter in – law. Quarrelling husbands and wives bury their hatchets. Children promise to be good, grown – ups hand the children gifts, which are often copper coins wrapped in scarlet paper since red is the colour of luck.

For the Vietnamese,Tet brings a message of confidence on humanity; it brings redemption, hope, andoptimism.

II. CÁCH XEM TUỔI CỦA NGƯỞI VIỆT.

Tuổi của người Việt Nam được tính như thế nào?

Mỗi năm được bảo trợ bằng một trong 12 con giáp trong cung hoàng đạo của ngườiViệt, lần lượt là tý (chuột), sửu (trâu), dần (hổ), mão (mèo), thìn (rông), tỵ(rắn), ngọ (ngựa), mùi (dê), thân (khỉ), dậu (gà), tuất (chó), hợi (lợn).

Trong số này, có rồng là loài huyền thoại, còn chuột, hổ, rắn và khỉ là 4 loại hoang dã luôn lẩn tránh tiếp xũc với con người. Bẩy con còn lại là vật nuôi trong nhà. Cứ sau 12 năm con vật “bảo trợ” lại quay trở lại.

Ngoài ra người Việt Nam còn sử dụng hệ thống 10 thiên can. Kết hợp 10 thiên can này với 12 địa chi sẽ được một chu kỳ 60 năm tương đương với một thế lỷ 100 năm của phương Tây.

Mỗi năm có một ý nghĩa khác nhau đối với ai gặp năm tuổi, ai gặp năm xung.

II. THE VIETNAMESE ZODIAC

How is the Vietnamese zodiac calculated?

Each year is “sponsored” Sequentially by one of twelve animals of the Vietnamese zodiac: the rat comes first, then the Ox or Buffalo, followed in order by the tiger, cat,dragon, snake, horse, goat or ram, monkey, cock, dog, and last of all, the pig.

Ofthese animals, one is mythical (the dragon) and 4 (rat, tiger, snake, and monkey) are wild, shuning contact with humans. Seven are domesticated. Every twelve years, the sponsorship revents to the same animal.

In addition, the Vietnamese use another set of ten heavenly or selestial signs, usually called “stems”.Combining the ten heavenly stems with the twelve earthly animals results in asixty-year cycle similar to the Western century of one hundred years.

Each year has import for humans who have converging or diverging signs.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Tý?

Năm tý là một năm đầy biến động. Người sinh năm này rất hấp dẫn người khác giới, sợánh sáng và tiếng ồn. Họ tích cực năng động và có thể hơi chi li. Vì chuột làloài đi ăn đêm nên khoảng thời gian từ 11h đêm đến 1h sáng được coi là giờ Tý.

What is your character if you are a Rat?

ARat year prophesies a year of chaos. Rat people are charming and attractive tothw opposite sex and have a fear of light and noise. They are active anddynamic but can be fussy about little things. Thus, rats represent a bountifulharvest. The period of time between 11p.a and 1 am are the hours of the Rat.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm sửu”

Sửu là năm của những tiến bộ chậm chắc, sức mạnh dẻo dai, những đặc điểm phù hợp với nhà khoa học. Người sinh năm này thường có tính cách của trâu như vữngchãi, trầm tĩnh, nhưng sẽ rất bướng bỉnh nếu bị chọc tức. Giờ Sửu là giờ từ 1 đến 3h sáng, đó là lúc trâu ăn để chuẩn bị cho một ngày kéo cày.

What is your character if you are a Buffalo?

The buffalo symbolizes industriousness and patience. Its year is one of slow,steady progress, patient strength, traits suitable for a scientist. People ofthis year are thought to possess the characteristics of that animal:steadiness, placidity, but stubbornness when crossed.. The buffalo hours arefrom 1 to 3 am, when buffaloes eat in preparation for theday’s farm work.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Dần?

Người sinh năm dần dễ cáu giận, không quyết đoán, nhưng họ có thể linh hoạt điều tiết tính cách của mình cho phù hợp với hoàn cảnh. Khoảng thời gian từ 3 đến 5h sánglà giờ dần, đó là lúc hổ trở về hang sau khi san mồi vào ban đêm. Phụ nữ sinh năm dần sẽ không có hạnh phúc trong hôn nhân, còn đàn ông sinh năm này thường có tài và dễ thăng tiến quan chức.

What is your character if you are a Tiger?

Tiger are quick to anger and indecisive, but they can be flexible and accommodate their personalities to suit cirumstances.The period from 3 to 5 a.m. is thehour of the tiger, when the tiger returns to his lair after prowling at night.A woman born is a tiger year will be unhappy in marriage, but a man will often be talented and suited for a high position.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Mão?

Người sinh năm mão ăn nói nhỏ nhẹ, có tài, giàu tham vọng, học giỏi. Người tuổi mèo xung khắc với tuổi chuột. Người tuổi mèo tinh tế, nhẫn lại và biết đợi chờ thời cơ thuận lợi trước khi hành động. Giờ mão từ 5 đến 7 h sáng, khi mèo bắt đầu đi kiếm mồi.

What is your character if you are a Cat?

Catsare smooth talkers, talented, and ambitious and will succeed in the studies.They are in conflict with rats. A cats person has a supple mind and is one whoknows how to wait for favourable conditions before taking action. Cat hours arebetween 5 to 7 a.m, whencats begin their prowling.

Tínhcách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Thìn?

Những người tuổi thìn sống chân thành, nhiệt huyết nhưng nóng tính và bướng bỉnh. Họlà biểu tượng của sức mạnh, sự giàu sang phú quý và quyền lực hoàng gia. GiờThìn la từ 7 đến 9 giờ sáng.

What is your character if you are a Dragon?

Dragons are sincere, energetic but short – tempered and stubborn. They are symbols ofpower, wealth, prosperity, and royal power. The dragon hours are between 7 to 9 a.m.

 

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Tỵ?

Người tuổi Tỵ ít nói, nhưng rất khôn ngoan, điềm tĩnh hiền lành, sâu sắc giàu lòngtrắc ẩn, nhưng đôi khi tính khí cũng thất thường. Người tuổi tỵ có quyết tâmcao và bền bỉ. Giờ Tỵ là từ 9 đến 11h sáng.

What is your character if you are a Snake?

Snake speak little but have tremendous wisdom. Snakes symbolise the eternalrevolution of the ages and the succession, dissolution, and regenerationof  humanlity. Snake people areconsidered calm, gentle, profound, and compassionate but may fly off the handleat times. They are determined and persistent. The snake hours are between 9 to 11 a.m.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Ngọ?

Những người tuổi ngọ ăn nói nhỏ nhẹ, hay khen người khác và hào phóng. Do đó họ đượclòng mọi người nhưng hiếm khi nghe lời khuyên của người khác. Giờ ngọ rơi vàogiữa trưa khi mặt trời lên cao nhất.

What is your character if you are a Hores?

Horse people are smooth talkers and given to compliments and generosity; therefore,they popular, but they rarely listen to advice. Noontime, when the sun ishighest are the horse hours.

Tínhc ách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Mùi?

Người sinh năm mùi điềm tĩnh, hay xấu hổ, không quyết đoán và khiêm tốn. Họ ăn nóivụng về nên không phù hợp với buôn bán lắm, nhưng họ giàu lòng trắc ẩn vớinhững mảnh đời bất hạnh và hay giúp đỡ người khác. Họ thường bị lợi dụng bởichính lòng tốt và sự rụt rè của minh. Giờ Mùi là từ 1 đến 3 h chiều.

What is your character if you are a Goat?

Goat people are calm and shy, unassertive and self- effacing. They are clumsy inspeech so they make poor salespersons, but they are compassionate regarding theless fortunate and tend to help others. They are often taken advantage of  because of their natural kindness andtimidity. The goat hours are between 1 and 3 p.m.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Thân?

Người sinh năm thân là người có tài năng nhưng tính khí thất thường. Họ khôn khéo khilam các áp – phe tài chính. Người tuổi thân vui vẻ khéo léo, tò mò sáng tạonhưng họ có thể bị người khác xa lánh do nói quá nhiều và xem thường ngườikhác. Khoảng thời gian từ  3 đến 5 giờchiều là giờ thân.

What is your character if you are a Monkey?

The monkey is an erratic genius. Monkeys are clever and skillful when makingfinancial deals. They are cheerful, skillful, curious, and inventive, but theymay drive people away by talking too much and being contemptuous of others.Their weakness lies in there tendency to be erratic and inconsistent. The timebetween 3 and 5 p.m. arethe monkey hours.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Dậu? 

Người sinh năm dậu được cho la người có suy nghĩ sâu sắc. Người sinh năm dậu kinhdoanh nhỏ lẻ, cần mẫn kiếm từng đồng. Giờ dậu là từ 5 đến 7 h chiều.

What is your character if you are a Rooster?

People born in this year are earn their living from small business, which theypractice with diligence. The rooster controls the hours between 5 and 7 p.m.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Tuất?

Năm tuất báo hiệu sự thịnh vượng trong tương lai. Năm tuất là năm an toàn và đượcche chở. Giờ tuất là tứ 7 đến 9h tối.

What is your character if you are a Dog?

The year of the dog indecates future prosperity. The dog year will be secure andprotected. The hour of the dog is 7 to 9 p.m. , when people of rulal VietNam have gone to bed and leave the dog to keep watch.

Tính cách của bạn sẽ thế nào nếu bạn sinh năm Hợi?

Người sinh năm lợn lịch lãm, hòa hoa, trung thực dũng cảm, chăm chỉ học hành, có kiếnthức nhưng cũng cứng đầu, nóng tính và hay bốc đồng. Giờ hợi từ 9 đến 11h đêm.

What is your character if you are a Pig?

Boar people are chivalrous and gallant, honest, courageous, studious, andwell-informed but also headstrong, short-tempered, and impulsive. The hour ofthe pig is between 9 and 11 p.m.

Bạn sinh năm nào?

What sign are you?

 

III. TRUYỀN THUYẾT

 Các truyền thuyết cổ truyền xưa vẫn được kể lại theo cách nào và dịp Tết?

Theo phong tục truyền thống, trước Tết, họ hàng và bạn bè quây quần bên bếp luộcbánh chưng, kể cho nhau nghe truyền thuyết về Tết nguyên đán.

III. LEGENDS

What is the traditional way of telling legends at Tet?

Atraditional custom requires that at the approach of Tet, relative and friendsshold gather round the stove where banh chung (sticky rice cakes) are cookingand tell one the Lunar New Year.

Táo quân của người Việt là ai?

Truyền thuyết sau đây trong truyện dân gian Việt Nam kể về táo quân. Để tưởng nhớ 3 nhân vật này, người ta đặt tên cho 2 đầu rau nằm phía sau bếp nấu ăn xưa là hònÔng và đầu rau nằm phía trước là hòn Bà.

Cảmđộng trước hoàn cảnh của ba người , ngọc hoàng phong cho họ chức táo quân.

Who are the Vietnamese kitchen gods?

The following legend from Vietnamese folklore relates the story of the legend’sthree herose that the name Ong (mister) is given to the two rear stones andthat of Bà (madam) to the front stone of the traditional cooking fire.

TheJade Emperor, move by their missfortune, made the three of them kitchen gods.

Sự tích bánh chưng, bánh dày là như thế nào?

 Sau khi đánh thắng giặc Ân xâm lược , lập lạihòa bình trên khắp bờ cõi dất nước, vua Hùng thứ 16 quyểt định từ bỏ ngai vàng,giao cho một trong 22 người con trai của mình cai quản vương quốc.

Một hôm vua cho triệu hồi 22 hoàng tử,  bảohọ: “các con hay đi khắp cùng trời cuối đất , mang về cho ta công thức và nguyên liệu để làm ra món ăn mà ta chưa từng thưởng thức mà ta thích. Ai mangvề món ăn ngon nhất sẽ được kế thừa ngai vàng của ta”.

Đầy phấn khích, háo hức, rất nhiều kẻ hầu người hạ giúp đỡ, các hoàng tử tiến hành điều tra kỹ lưỡng. Ai cũng mong sớm được đội chiêc vương miện bằng vàng dát ngọc.

Chỉ có duy nhất một hoàng tử là không dời cung điện. Đó là Lang Liêu, người con thứ16. Mẹ Lang Liêu qua đời từ thời thanh xuân tuơi đẹp nhất.

Một đêm, một vị thần hiện ra trong giấc mơ của lang Liêu, nói “Nên nhớ rằng con người không thể tồn tại nếu như không có gạo”. Con hãy lấy một ít gạo nếp, một ít đỗ xanh, một ít thịt lợn cả nạc lẫn mỡ. Hái mấy lá rong và tước nhỏ thành dang để làm những dây lạt mỏng, dẻo dai.. Ngâm gạo vào nước sạch, lấy một phầnra để đồ, rồi hơ lá rong lên bếp. Đồ đỗ xanh và đảo qua thịt lợn. Khi gạo đồxong giã nhuyễn và nặn thành hình tròn sao cho giống hình bầu trời, sẽ được bánh dày.

Dùng lá rong gói chỗ gạo còn lại, nhồi vào bên trong đỗ xanh chín đã giã và mấy miếng thịt lợn cả nạc và mỡ. Gói thật chặt thành hình vuông, hình của trái đất.Đun trong một ngày để được bánh trưng cho những cho gì  bền bỉ bên trong lớp vỏ trái đất. Dâng 2 chiếc bánh này  lên vua cha, và con sẽ được kế thừa ngai vàng.”

Lang Liêu dâng lên vua cha một chiếc bánh tròn trắng và một chiếc bánh hình vuông còn đang bốc hơi được gói bằng lá rong hun khói buộc chặt bằng lạt.

Lang Liêu bóc lá, một chiếc bánh mềm dẻo xanh mướt hiện ra. Chàng dùng lạt buộc bánhcắt bánh ra thành từng miếng nhỏ, Nhân bánh có màu trắng và xanh hơi vàng, điểmxuyết của những mảnh trong suôt của thịt mỡ, màu nâu của đỗ xanh.

Sauđó nhà vua ăn đến chiếc bánh tròn. Hương vị mộc mạc của loại bánh này cũng làmnhà vua thích thú kỳ lạ.

Lang Liêu kể với vua cha về vị thần hiện lên trong giấc mơ của mình cùng những gì vị thần đã nói

Vua Hùng thứ 16 thấy câu chuyện thật khác thường, trìu mến nói với Lang Liêu: “Ta tuyên bố con là người kế thừa ngai vàng. Ngày mai con sẽ được trao vương miện.”

Vua Hùng quyết định chiếc bánh tròn là bánh dày, chiếc bánh vuông đặt tên là “bánh chưng”.

What is the origin of Banh Chưng and Banh Day?

After he had successfully completed the war against the Yin (1600-1100B.C) agressorsand apeace had been restored in the four corners of his kingdom. King Hung the sixth decided to relinquish his throne and entrust one of his twenty-two sonswith the care of the kingdom’s affairs.

Oneday, he assembled the twenty-two princes and said to them: : Go through theworld far and wide and bring back to me recipes and materrials for dishes thatmy palate dose not know and would relish. The one who comes backs with the bestrecipe shall become heir to may throne.

Full of excitement and anticipation and assisted by their numerous servants, theprinces undertook a carefull investigation: every one of them hoped thegem-studded gold crown would soon adorn his head.

Only one prince did not leave the Royal Palace. This was LangLieu, the sixteen in rank. His mother ha died in the prime of her beauty and youth, and be had ground up in loneliness.

Onenight, a spirit appeared to him in a dream and said: “Be aware that withoutrice, humanity cannot subsist. Take some glutinous rice, some beans and somepork, both fatty and lean. Pig some dong leaves and whittle bamboo splints tomake thin, flexible tape. Soak the rice with clear water and boil a part of it,and smoke the leaves. Cook the beans and the Pork. When the rice done, poud itinto a dome-shaped plain cake, banh day, andthus give it the appearance of the sky”.

Then he asked for Lang Lieu, who brought him a white dome-shape cake and a stedmingsquare cake wrapped in smoked dong leaves and bound with flexible bamboo tape.

The prince unwrapped the leaves and uncovereda green, sticky, soft cake, which hecut into wedges with the bamboo tape that buond the leaves. The inside of thecake appeared white and yellowish-green studdent with opaque pieces of lardbrown brown bits of bean.

Then he eat the dome-shaped cake, the plain and simple taste of which also filledhim with unusual delight.

The son told the king that a spirit had appeared to him in a dream, and he told theking what the heavenly spirit had said.

King Hùng the sixth deemed the story most remarkable and in voice ringing with deep affection said: “I declare you heir to my throne. Tomorrow, you shall becrowned.”

King Hùng decided that the dome-shape cake shold be name “bánh dày” (plain cake)and the square one should be called “bánh chưng” (stewed cake).

Tại sao người ta lại cắm cành đào trong nhà?

Giáp tết, mỗi gia đình người Việt Namđều cắm cành đào trang trí trong nhà. Nếu tính đúng thời gian, cành đào đượcđốt gốc và cắm trong lọ nước sẽ nở đúng ngày mùng 1 tết . Ngày xưa cành đàođược dùng làm bùa đuổi yêu ma chuyên rình mò vào ban đêm. Hàng thế kỷ nay,người dân Việt Namđã ăn tết dưới sự che chở của những cánh hoa xuân này.

Why is branch of peach blossoms in the home?

At the approach of Tet, every Vietnamese home is adorned with a branch of peachblossoms. If the time is properly reckoned, a peach branch, slightly burned atthe end and put in vase of fresh water, will blossom exactly on the morning ofthe first day of the New Year. Remerber that in olden days, the peach branchwas used as a charm: it could ward off evil spirits that prowled by night.

Tại sao mọi người đi hái lộc sau giao thừa?

Để có một năm mới hạnh phúc, người dân địa phương hái cành tươi để trang tríngưỡng của nhà mình. Khoảng thời gian để hái cành thường về đêm giao thừa chođến sáng sớm ngày mùng một. Nhưng tốt nhất là hái vào đúng nửa đêm khi bắt đầumọc. Hái được một cành đang đâm chồi nảy lộc vào lúc giao thừa bảo đảm sẽ cómột năm mới tràn đầy hạnh phúc.

 

Why do people pick a branch of greenery just a after midnight on New year’s Eve?

To ensure a happy new year, the local people picked fresh branches to decoratetheir thressholds. The time of picking varied from between the eve of Tet andthe dawn on the first day of the new year. But the most auspicious tim wasassuredly the stroke of midnight on the night og Tet will ensure a happy newyear.

Tại sao mọi người kiêng không quét nhà trong 3 ngày tết?

Ngày nay, nhu cầu giữ vệ sinh khiến cho người ta bỏ qua phong tục này dân gian này. Nhưng vẫn còn một số phụ nữ lớn tuổi ở các thành phố buôn bán của Hà Nội dù lời cảnh báo của Sở tế thật, nhưng họ còn sợ phải quấy Thần Tài hơn. Do đó họ gácchổi trong ngày mồng một, thậm trí cả 3 ngày Tết, nhưng họ vẫn làm thủa xa xưakhi các nhà thơ các nhà văn có biệt tài khi nhìn thấy các thần linh đi lại trên trái đất dưới hình dạng con người.

Why do people avoid sweeping their house with a broom for the first three days ofthe New year?

Nowaday, hygiene prevails over folklore, but they are still old women in the tradingstreets og Ha Noi who fear a warning from the Department of Health but who areeven more afraid of disturbing the Godness of Fortune. That is why their broomsrest on the first day and sometimes even on the first three days of the year,just as they did in ancient time, when poets and writers had the gift of seeing divinities in human form walking on earth.

 

IV NGHI LỄ

Táo quân được tống tiến về trời báo cáo ngọc hoàng như thế nào?

Trên thực tế mọi công việc phục vụ cho tết bắt đầu trước đó một tuần, sau lễ cúngtáo quân ngày 23 tháng chạp âm lịch. Vào ngày đó táo quân của mỗi nhà lên trờitrình Ngọc Hoàng Thượng đế báo cáo tỷ mỉ về hành vi của mỗi thành viên tronggia đình. Táo quân tuy thực tế thường được thể hiện bằng một ông thần, thựcchất là một bộ ba, 1 bà, 2 ông.

Trước khi táo quân về trời, mọi người cố gắng lấy lòng táo quân bằng một bữa tiệcchia tay đồ cúng (mũ, hài, áo giấy) và một con cá chép sống dùng để cưỡi vềtrời. Theo truyền thống, cá chép phải được thả xuống sông sau khi thả xuốngsông sau lễ cúng.

IV. RITUALS

How are the kitchen gods seen off to heaven to report to the Jade Emperor?

In practice, preparations for Tet begin a week beforehand, following the celemonyheld in honourof the kitchen god, which takes place on the twenty-third day ofthe twelfth moon. That day, the Tao Quan of each household goes up to heaven topresent the Jade Emperor with a detailed report on the behaviour of each memberof the household. The Tao Quan, often represented is practice by a male god, isactualy a triad compaded of one goddess and two gods.

Before their departure, people try to coax the gods into a favourable mood by offeringa farewell meal, votive gifts (paper caps, boots, and gowns) and a live carp ,which the gods ride to heaven. According to tradition, the fish must bereleased in a river after the ceremony.

Đường phố trước tết trông như thế nào?

Kh isắp đến tết, đường phố và chợ búa trở nên nhộn nhịp, đẹp như tranh vẽ. Hoa, câycảnh, tranh dân gian được bán khắp nơi.

Tranh dân gian có màu sắc tươi sáng và rất thân quen với trẻ em, mô tả cuộc sống hàngngày. Đó thường là tranh vẽ động vật đơn giản ngây thơ như thầy đồ cóc, đámcưới chuột.

What are the streets like before Tet?

AsTet draws near, streets and market-places take on a lively and picturesqueappearance. Flowers, potted plants, and popurlar drawings are on sale.

The brightly-coloured popurlar drawings so dear to the hearts of children depictdaily life, often in the form of simple and naïve animal sketches: the toadteaching his class, the mouse going to her wedding.

Các gia đình thường chuẩn bị những đồ ăn gì?

Mọi nhà chuẩn bị trước các đồ ăn truyền thống như cá và thịt kho, hành muối và rau,không thể nào thiếu được bánh chưng làm từ gạo nếp với nhân đỗ xanh và thịt mỡ.

What foods do families prepare?

Eachfamily prepares traditional foods in advance: fish and meat cooked in fishsauce, pickled onions, and vegetables. One must not forget banh chung a kind of cake made of sticky rice stuffed with beansand pices of fat fork.

Người dân nông thôn xua đuổi ma quỷ như thế nào?

Ở nông thôn, việc chuẩn bị cho tết chấm dứt khi cây nêu dựng xong. Cây nêu là mộtcây tre dài khoảng 3,5 – 4m được gọt nhẵn mát và tỉa lá, chỉ để lại một chỏm lánhỏ. Gần đỉnh tre treo một khung tròn bằng tre gắn với vài con cá nhỏ và mấycái chuông làm bằng đất nung leng keng trong gió. Bên dưới khung tre là đồ cúngvà một vài cành có gai. Trên đỉnh cột tre có một cái đèn dầu nhỏ được thắp lênkhi đêm xuống.

How do country people drive evil spirit away?

In the countryside, preparations come to an end with to raising of the New yearPole, the cây nêu. A  piece of bamboofive or six yards long is stripped bare except for a little bunch of leaves.Near the top in suspended a roud bamboo frame holding a few little fish andbells made of backd clay that tinkle softly in the wind. Benearth this frameare votive gifts and some thorny branches. At the top of the pole, a small kerosene lamp is lit at night.

Đêm giao thừa mọi người thường làm gì?

Những cộng việc cuối cùng được hoàn tất. Chủ nhà thắp hương bày cốc rượu, chén trà,đĩa hoa, và bát nước trên bàn thờ. Mía được đặt 2 bên bàn thờ, dùng làm gậychống cho các bặc tổ tiên già cả lưng còng.

Một cái bàn sắp đầy đồ cúng Ngọc hoàng được đặt giữa sân. Vào nửa đêm chủ nhà chấptay, cúi lạy làm lễ.

Đêm giao thừa cũng để đi vãng cảnh chùa. Mọi người về nhà mang một vài cành câyđang đâm chồi, tượng trưng cho hạnh phúc và thịnh vượng.

What do people do on New Year’s Eve?

The finish touch is given to the preparations. The head of the family burns inincense sticks and sets out glasses of alcohol, cups of tea, a plate filled withassorted flower, and a bowl of fresh water on the ancestor’s altar. Long sticksof sugarcane are placed beside a altar: they sever as walking-sticks for theold, bent-backed ancestors.

A table laden with offerings to the Heavenly king is place in the middle of thecourtyard. At midnight, the head of the household conducts divine services withclasped hands and a bowed head.

The night of “Passage” to the new year” is also one for making visits to templesanh pagodas. People take home a few green boughs whose buds are symbols ofhappinees and prosperity

Mọi người ăn 3 ngày tết như thế nào?

Mỗi khi đến nhà nhau chơi, mọi người chúc nhau may mắn sốnglâu, thịnh vượng và hạnh phúc. Với vợ chồng mới cưới họ chúc “đầu năm sinh quý tử, cuối năm sinh tố nữ”. Khách thường xin được khấn vái bàn thờ tổ tiên của gia chủ.

Giữa trưa đường phố bắt đầu nhộn nhịp. Mọi người đều diện bộ quần áo đẹp nhất đi thăm họ hàng bạn bè.

Thăm viếng diễn ra trong ba ngày. Mồng bốn các gia đình làm cơm, hóa vàng để đưa tiễn tổ tiên. Sau đó mọi người lại trở về với công việc thường ngày.

How do people celebrate the first three days of the New year?

On the occasion of each visit, people exchange cordial wishes: They wishone another good luck, longevity, prosperity, happiness, and in the case ofnewlyweds, the birth “of a son at the beginning of the year and a daughter atthe end of the yaer.” Visitor often insistupon praying in front of the host’s ancestors’ altar.

The streets begin to fill up towards the end of the morning.Dresseds in their best clothers, people call on relatives and friends.

Visitting gose on for three days. On the fourth, the familyoffers the ancestors a farewell meal and burns votive gifts for them. Then each person resumes his or her routine  work.

 

Ngày xưa trẻ em ăn tết như thế nào?

What qua Tet like for children in the old days?

 

Cuối những năm 80 người nước ngoài ăn Tết ở Việt Nam như thế nào?

(Nhà văn Mỹ Lady Borton kể lại kỷ niệm về cái tết năm 1989)

What was the Tet like for an expatriate in the late 1980s?

(American writer Laday Borton describes her experiences of Tet in 1980).

Tết và Giáng sinh được tổ chức như thế nào ở Việt Nam?

Tình nguyện viên người Mỹ Darin Neeny, mô tả lần đầu tiên ăn tết nguyên Đán và Giáng sinh khi anh sang làm việc tại Việt Nam.

Khi tết Nguyên Đán đến gần, tôi không thể không nhớtới ngày lễ mà tôi cho là của tôi: Lễ Tạ Ơn, lễ Giáng sinh và Tếtdương lịch. Đối với giáo viên dạy ngoại ngữ, những giáo viên dạy nàylà một đề tài cho một tiết dạy môn ngoại ngữ và văn hóa dễ dàngvà vui vẻ.

Đến đêm Giáng sinh, tôi mới hiểu tại sao. Sau khi hếtgiờ dạy vợ chồng tôi cùng mấy người bạn gói chỗ bánh mỳ kẹp nhânphomat nướng, đem ra đường lúc này đường đã đông nghịt.

Trước Tết một ngày, chúng tôi về đến nơi trong sự tiếp đón rất thân tình của rất đông người nhà vợ tôi. Gia đình đượcchia ra thành các nhóm theo giới tính, tuổi tác cũng giống như ở giađình tôi mỗi khi quây quần vào các dịp lễ. Chúng tôi uống chè, ănkẹo, nói chuyện về gia đình, công việc, thời tiết. Ăn cơm xong, chúngtôi đi thăm gia đình bạn bè và các gia đình trong làng.

Cái lễ Tết đầu tiên ở Việt Nam của tôi thật độc đáo. Tôi cảm thấy nếu chỉ kết hợp lễ tạ ơn, lễ Giáng sinh và tết dương lịch không thôi thì vẫn chưa phản ánh đúng không khí của Tết nguyên đán.

How are Tet and Christmas celebrated in Viet Nam?

American volunteer Darin Neely describes how he experiencedthese two major festivals, the Vietnamese and the Western respectively, duringhis stay in Viet Nam.

As Ter Nguyen Dan (Lunar new year) approaches. I cannot helpthinking of the holidays claim as my own: Thinksgiving, Christmas, sand Newyears’s day (January 1). For a language teacher, these holidays provide an easyand entertaining language and cultural lesson.

I found out on Christmas Eve. After finishing our classes,my wife and I, along with a couple of friends, bagged the grilled cheesesandwiches and took to the aready crowded streets.

We aarrived the day before Tet officially began to a warmreception from a myriad of her ralatives. The family divided into groups alongthe lines of gender and age much as mine does during holiday gatherings. We talked over tea and sweet abuotfamily, work, and the weather; after eating, we went to visit friends andfamily throughout the village.

My first Tet in Viet Nam was a unique experience. Ifound that the mere combination of Thanksgiving, Christmas, and New years could never evokethe right atmosphere of Tet.

Vào tháng Giêng và tháng hai ở Miền Bắc Việt Nam có những lễ hội chủ yếu nào?

Hội chùa kèo(Thái Bình):  hội xuân vào ngày mùng 4 tết và hội thu từ ngày 13 đến 15 tháng 9. Hội được tổ chứcđể nhớ Khổng Lộ, nhà sư đã chữa khỏi bệnh cho vua Lý Thánh Tôngvà được phong chức quốc sư. Ngoài ra còn có rất nhiều  trò chơi như bịt mắt bắt vịt…

What are some mojor festivals in northern Viet Nam in January and February?

The Keo Pagoda Festival (Thai Binh): the Spring festival on the fourth day of Tet and theAutum fedtival from September 13 to 15. The festival in held in nonour or KhongLo, a Buddhist monk who cured King Ly Thanh Tong of a disease and was promotedto the rank of Royal Adviser. In additional to Buddhist ceremonies, trher arenumerous game such as duck catching…

Hội Làng Cửa ( Nam Định)được tổ chức vào ngày mùng 4 tết để tưởng nhớ Trương Nguyên dẹploạn 12 sứ quân. Trong lễ hội này còn có các cuộc thi võ thuật, thivật và các trò chơi dân gian khác.

The Cua Village festival (Nam Dinh) is held on the fourth day of Tet in honour of TruongNguyen in quelling the rebellion of twelve vassals. The festival also inmartial arts and wrestlings, as well as other folk games.

Hội Đống Đa (Đống Đa- Hà Nội) diễn ra vào ngày mùng 5 tết để kỷ niệm vua QuangTrung đại thắng quân Thanh năm 1789. Hội Đống Đa còn có lễ rước RồngLửa.

The Dong Da (DongDa – Ha Noi) is held on the fifty day of Tet to celebrate King Quang Trung’svictory over the invading Qing army in 1789. The Dong Da festival involves aprocession of the “Fire Dragon”.

Hội vật Liễu Đôi hay hội Thánh tiên (Thanh Liêm – Nam Định), diễn ra từ mùng 5 đến mùng10 tháng Giêng âm lịch để tưởng nhớ một thành viên trẻ tuổi của họĐoàn đã đánh thắng quân xâm lược phương Bắc và được tôn thờ là tổ sưcủa môn vật trong làng.

The Lieu Doi Wrestling Festival, also called the Thanh Tien Festival (Thanh Lien – NamDinh), is held from lunar January 5 to 10 in honour of a young member of theDoan family, who defeated the northern invaders and was also worshipped as thefournding father of wrestling in the village.

Hạ Hội Lôi (MêLinh – Vĩnh Phúc) được tổ chức vào ngày mùng 6 tết để tưởng nhớ 2chị em Trưng Chắc, Trưng Nhị.

The Ha Loi festival (Dong Anh – Ha Noi) is held the sixth day of Tet in the honour of theTrung Sisters and involves.

Hội Cổ Loa( Đông Anh – Hà Nội) diễn ra từ ngày mùng 6 đến 16 tháng Giêng, đểtưởng nhớ Phục Thán.

The Co Loa festival (Dong Anh – Ha Noi) lasts from the sixth to sixteenth of the first lunar monthin honour of Thuc Phan.

Hội Cơm Hòm (Phổ Yên – Thái Nguyên) khai hội vào ngày mùng 6 tết để tưởng nhớmột nữ anh hùng vô danh được tin là đã đánh thắng quân xâm lược nhàMinh.

The Com Hom (Pho Yen – Thai Nguyen) opens the sixth day ofTets in honour of an anonymous woman hero who was credited with defeating theMinh invaders.

Hội Sóc Sơn (SócSơn – Hà Nội) được tổ chức vào ngày mùng 6 tết để tưởng nhớ ngườianh hùng dân gian Gióng.

The Soc Son (SócSơn – Hà Nội) is held on the sixth day of tet in honour of the folk heroGiong.

Hội Đồng Tháp Cửa Tiên Công (Yên Hưng – Quảng Ninh) diễn ra vào ngày mồng 7tết để tưởng nhớ 19 người có công dắt người dân đẩy lui biển, mởmang đất nông nghiệp.

The Dong Thap Cua Tien Ong (Yên Hưng – Quảng Ninh) is held on the seven day afterTet in honour of nineteen people who led the citizens in pushing back the seain order to expand cultivated land.

Hội đền Thượng Lạp (Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc) được tổ chức vào ngày 10tháng giêng âm lịch để tưởng nhớ Cao Nguyên một vị tướng tài của HaiBà Trưng, dẫn quân đánh đuổi nhà Hán do Mã Viện cầm đầu.

The Thuong Lap temple Festival  (Vinh Tuong Vinh Phuc ) is held on the tenthof the first lunar month in honours of CaoNguyen and able general of the Trung Sisters, who led troops in fightingagainst Han Chinese invaders commamded by Ma Yuan.

Hội Triều Khúc (Thanh Trì – Hà Nội) diễn ra ngày mồng 10 tháng giêng âmlịch, để tưởng nhớ vua Phùng Hưng.

The Trieu Khuc Festival (Thanh Trì – Hà Nội) is held on the tenth of the first lunar monthin honour of King Phung Hung

Hội Lim (TiênSơn – Bắc Ninh) diễn ra từ ngày 13 đến ngày 15 tháng giêng để tưởngnhớ Hiếu Trung Hầu, tổ sư của nghề hát quan họ.

The Lim festival (TiênSơn – Bắc Ninh) is held bewteen the thirteenth and fifteenth of the firstlunar month in honour of Hieu Trung Hau the founder of quan ho singing.

V. TRANG TRÍ

Tại sao vào dịp tết hoa đào lại phổ biến như vậy?

Đào được ưa chuộng vì nhiều lý do khác nhau, tùytheo tuổi tác và tâm lý và thẩm mỹ của mỗi người. Hầu hết mọingười thích hoa đào vì cánh hoa đào mảnh mai rất đẹp. Một số ngườithì tìm thấy biểu tượng của sự giàu sang và may mắn trong các màusắc rực rỡ của hoa đào. Những người lớn tuổi thì có thể tin rằnghoa đào có sức mạnh có thể xua ma quỷ.

V. DECORATIONS

Why are peach blossoms so popular at Tet

Peach blossoms owe their popularity to reasons that vary accodingto individual age and taste. Most people like them because of the beauty oftheir slender petals, but see a symbol of prosperity and good fortune in thevividness of their colours. The older generation believes of their in the powerof peach blossoms to repel evil.

Tại sao hoa cúc lại được coi là loài hoa cao quý?

Người Việt Nam cũng như người láng giềng Trung Quốccoi hoa cúc là loài hoa cao quý vì có thể chịu được giá lạnh và lácủa nó không rời khỏi cành sau khi cây đã chết.

Why is the chrysanthemum consedered noble?

The Vietnamese as well as their Chinese nightbours, classthe chrysanthemum among the “noble” plant because it can withstand cold weatherand its leaves remain attrached to the branches after they die.

Hoa thủy tiên biểu tượng cho cái gì?

Riêng cái tên Hán- Việt của loài hoa này đã nói lêntất cả: thủy tiên có nghĩa là tiên dưới nước. Mỗi phần của cây nhưcủ, rễ, lá, hoa đều có vẻ duyên dàng. Mùi hoa thơm dịu lan tỏa. Chơihoa thủy tiên cần phải chăm bẵm kỹ lưỡng, thường xuyên.

What does the narcissus signify?

TheSino – Vietnamese name of this plaint is descriptive enough: :thuy tien” means“water fairy”. Every one of its parts – bulb, root, leaves, and flowers – isendowed with particular grace and its scent is at one at subtle andpenetrating. The “water - fairy” requires close and constant care.

Câu đối được biết và sử dụng như thế nào?

Mỗi câu đối gồm có 2 vế, các từ mỗi vế phải đốivới nhau kể cả về thanh điệu và ngữ nghĩa.

Howare parallel sentences made and used?

Apair of parallel sentences comprises two parts, the words of the which muststand opposite to one another in the sic tones of Vietnamese language as wellas in meaning.

Tại sao mâm ngũ quả lại quan trọng đến vậy?

Mâm ngũ quả thường có từ 5 đến 8 loại quả: 1 nảichuối, 1 quả bưởi, quả phật thủ, quả tranh thanh yến, cam, quýt, táohoặc hồng. Các gia đình chọn quả ngon nhất, sau đó xếp thành hìnhkim tự tháp.

Phong tục này đã thay đổi theo lối sống hiện đại.Các loại quả khác như hồng xiêm, dưa hấu, dừa và na có thể được thêmvào mâm ngũ quả. Mỗi nhà còn dùng cả hoa và đèn điện màu loại nhỏđể trang trí cho mâm quả nhỏ của nhà mình.

Nhà văn Nguyễn Tuân đã đánh giá hoa đào như thế nào?

Why is the plate of file fruits soimportant?

Theplate og fruits traditionally contain the five to eight types: a bunch of bananas,a grapefruit. “Buddha’ hand” fruits, a “thanh yen” lemon, oranges tangerines,apples, or presimmons. Families choose only the best looking fruits, which arearranged in a pyramid.

Thispractive has changed with modern lifestyles. Other fruits such as sapolilla,watermelons, coconuts, and custard apples may be added to the plate. Somefamilies even use flowers and small coloured electric lights to decorate theplate.

Nhà văn Nguyễn Tuân đánh giá về hoa đào như thế nào?

How did the writer Nguyen Tuan lalue peach blossoms?

Ý nghĩa của tranh dân gian Đông Hồ là gì?

Tất cả những bức tranh đơn giản ấy mang lại mang lạiniềm lạc quan, bởi vì chúng phản ánh đời sống hàng ngày của dânchúng và những nét đặc trưng trong suy nghĩ của người nông dân. Nhữngbức tranh ấy thật dũng cảm khi dám tấn công vào các giai tầng bấtkhả xâm phạm như hoàng gia, quan lại, giới trí thức. Những bức tranhấy phản ánh một cách đặc trưng tính cách của người dân lao động Việt Nam: lúc nào cũng tìm ra cách thỏa đáng để chế tạo tầng lớpthống trị.

Về quan điểm kỹ thuật các họa sĩ dân gian ưa dùngcác gam màu đơn giản chủ yếu là lục, đỏ và vàng. Để làm cho giannhà tranh sáng sủa hơn, họ dùng màu mạnh hơn so với màu thực.

What are the meaning of Dong Ho folk of paintings?

All these very simple pictures breathe optimism as they reflect the people dailylife and  the special reathe of thepeaasants. Out look. It is courageous to attack such sacrosanct social strataas royalty, mandarins, and scholars. The pictures reflect a typicalcharacteristics of Vietnamese labourers, who can always find an appropriate wayto ridicule their oppressors.

From the technical point of view, the aretists use simple colours. Green, red, andyellow dominate . In order to make the thatch cottages brithter, the artists exchange actual colours for more lively ones.

 

< Lùi		Tiếp theo >