Xứ Đoài, nay thuộc ngoại thành Hà Nội, có hai ngôi đình nổi tiếng: đình Tây Đằng và đình Chu Quyến.

Đình Tây Đằng nằm quá về phía Tây thị xã Sơn Tây khoảng hơn 10 km. Đến thăm đình Tây Đằng, sẽ có cảm giác ngỡ là mình vừa rơi vào tâm trạng hoài cổ và man mác hư vô. Nhưng trong không gian hạn chế của phạm vi một ngôi đình thôi, lại vào một buổi sáng, kiến trúc bên trong, không khí bên ngoài lại khác hẳn…

Đình Tây Đằng, được xây dựng vào cuối thế kỉ XVI, phong cách trùng hợp với ngôi đình Lỗ Hạnh (Hiệp Hòa, Hà Bắc) có niên đại xây dựng từ năm 1576.

Đình gồm năm gian, bốn mái, hàng hiên bao quanh, nhịp giữa rất lớn, cùng với các nhịp hiên, nhịp hành lang có toàn bộ 48 chiếc cột to nhỏ phân bố theo tải trọng cột gánh chịu. Kết cấu kiểu trồng rường, có nhiều bộ phận để trang trí.

Các đầu đao uốn lên được trang trí tứ linh (long, ly, quy, phượng) mẩu gan trâu, gây cảm giác dễ chịu. Đầu mái guột của đình Tây Đằng có mặt cong đáng kể nhằm gây ấn tượng mạnh. Những hình ảnh chạm nổi trên các bộ phận kiến trúc đề cập đến các đề tài: Động vật, thực vật (hoa cúc, hoa phù dung), thiên nhiên (mây trời) và đời sống dân gian. Mảng đề tài cuối này là những bằng chứng sinh động nhất về những hoạt động của người dân trong cộng đồng thôn xã : bơi thuyền, đốn củi, uống rượu, trồng cây chuối, chải đầu cho nhau, gánh con v.v…. Có thể nói những niềm vui, những vất vả của con người trong xã hội cũ cũng đều tập trung cả ở đây.

Đình Tây Đằng  thờ thần núi Tản Viên – Sơn Tinh, một truyền thuyết rất đẹp, nhưng việc  thờ thần thánh ở đây có vẻ siêu thoát, trở thành một tập quán gắn bó với chức năng văn hóa của ngôi đình nhiều hơn, có thể vì vậy mà ở đây không có tiền tế và hậu cung.

Đình Chu Quyến dù số lượng hàng cột và số cột giống đình Tây Đằng (8 hàng, 48 cột), song cũng có những nét khác biệt. Điểm đáng chú ý ở đình Chu Quyến là vẻ vạm vỡ, khỏe khoắn. Công trình cân bằng và ổn định, mặc dù phần thân nhà (chiều cao cột từ tảng tới tàu mái) chỉ bằng một nửa phần mái ngự trị bên trên.

Tính hoành tráng của ngôi đình tác động lên thị giác của con người rất rõ, dù đứng ở phía trước, ở cạnh bên, đứng xa hay gần, đặc biệt đứng ở góc chéo mà chiêm ngưỡng thì càng rõ rệt hơn.

Nếu vạch các tuyến qua những điểm then chốt trên mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt của ngôi đình, phân tích về mặt hình học, sẽ được những đường song song và những đường thẳng góc với nhau hoặc những hình tam giác đều.

Kiến trúc của đình rất phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới, mặt bằng thông thoáng, độ trơn ra của mái khỏi hành lang rất lớn, và nền thoáng kiểu nhà sàn.