
1. Trang phục
Mô phỏng tự nhiên và sự chú trọng những chuyển đổi mùa trong năm là hai đặc điểm
quan trọng trong trang phục Nhật bản. Ta thấy rõ hai đặc điểm này trên trang phục
kimono truyển thống của người Nhật. Các hoa văn trên kimono chính là một bức
tranh nghệ thuật phản ánh cảnh đẹp thiên nhiên với đủ mọi sắc thái độc đáo của
nó. Ta có thể thấy cả một vườn hoa rực rỡ hay một đàn hạc đang bay trên tà áo
kimono.
Người Nhật rất chú trọng đến việc thay đổi kimono cho phù hợp với các mùa trong
năm. Yếu tố mùa cũng được phản ánh qua họa tiết và màu sắc của kimono. Sự tinh
tế của người mặc nằm ở chỗ phải lựa chọn hoa văn và màu sắc áo phù hợp với mùa.
Màu sắc trang phục thường bắt nguồn từ tên của các loài cây cối, hoa lá trong tự
nhiên .

2.Kiến trúc
Đặc điểm tiêu biểu nhất của kiến trúc Nhật Bản là sự hài hòa với môi trường tự
nhiên. “Thay vì phản kháng hay bảo vệ, sự thích nghi và hòa hợp trở thành lập
trường cơ bản” [Eiichi Aoki, 2006, 380]. Người Nhật Bản xưa thường xây nhà giữa
cây cối chứ không tìm cách phát quang, thích sử dụng những vật liệu tự nhiên, đặc
biệt là gỗ, mái lợp bằng vỏ cây hơn là ngói. Vách nhà trong kiến trúc Nhật bản
không mang tính bảo vệ trong khi phương Tây lại quan niệm vách là một lọai rào
chắn giữa hai môi trường trái ngược như cái nóng mùa mưa và cái lạnh mùa đông.
“Người Nhật Bản yêu tự nhiên và tôn trọng vẻ đẹp của và luôn tạo ra sự hài hòa
với chúng kể cả trong những điều kiện khắc nghiệt nhất” [Đỗ Lộc Diệp, 2003,
347]
Hướng về tự nhiên là xu hướng chủ đạo trong kiến trúc Nhật Bản suốt chiều dài lịch
sử. Ví dụ điển hình là kiến trúc chùa Nhật bản. ‘Sau khi Phật giáo được truyền
bá từ lục địa, sự cân đối của các khu chùa chiền Trung Hoa sớm nhường chỗ cho
các chùa chiền trên núi có các bố trí bất cân xứng” [David - Michiko Young,
2007, 10]. Mối quan hệ giữa ngôi nhà và môi trường cụ thể nhất là vườn là khía
cạnh quan trọng trong thiết kế truyền thống. Người Nhật không xem tách rời
không gian nội thất với ngọai thất, vườn và nhà mang tính liên tục. Vì luôn hướng
đến tự nhiên nên vườn có vi trí rất quan trọng trong kiến trúc Nhật Bản. “Trong
điều kiện nào dù khó khăn về thiên nhiên hoặc chật hẹp về không gian và diện
tích … người Nhật luôn cố gắng tạo ra một khoảng nhỏ có hoa, có lá …” [Đỗ Lộc
Diệp, 2003, 347]. Khu vườn lý tưởng với người Nhật là phải nằm ở vị trí khi đứng
ở khu vực quan trọng có thể thấy được như phòng khách.
Vườn Nhật Bản thường được chia thành hai loại: vườn tự nhiên (natural garden)
và vườn tôn giáo (religious garden). Tuy có khác nhau trong cách tạo hình,
nhưng hai loại vườn này đều có một đặc điểm chung thống nhất là đều là sự tạo dựng
lại cảnh quan thiên nhiên dưới dạng trực tiếp hay liên tưởng. Đối với vườn tự
nhiên, “sân vườn cũng tạo nên cảnh núi non giao hòa với thiên nhiên, và nếu có
thể nó được thể hiện nét khác nhau theo mùa, như cây cỏ đặc trưng của mùa hè,
những chiếc lá sắc màu khi vào thu, tuyết phủ trên những cái đèn lồng lúc đông
về và hoa lá khi xuân” [David - Michiko Young, 2007, 203]. Người Nhật đã phát
triển được một phong cách thiết kế vườn riêng biệt: bố trí ao hồ, những hòn đảo
tí hon và các mô đất để tượng trưng cho biển, đảo và núi. Các hòn đảo trong một
cái ao phải được đặt lệch nhau với những đường nét uốn éo trông giống như những
mảng sương mù.
Vườn tôn giáo thường được cấu thành từ đá, sỏi, cát trắng. Trong vườn đá có thể
có cây, hoa và cỏ. Tuy nhiên, sự hiện diện của các loài thảo mộc như thế rất
ít, chỉ điểm xuyết đây đó, thường là ngoài rìa. Lớp sỏi hoặc cát trắng được trải
rộng ra toàn bộ khu vườn để diễn tả biển. Những hòn đá có hình dáng sù sì, gồ
ghề được sắp xếp một cách hài hoà với các độ cao thấp khác nhau nên vẻ đẹp tự
nhiên của những hòn đá mọc lên một cách độc lập giữa biển . Tất cả những yếu tố
đó được sắp xếp hài hòa theo quan niệm thẩm mỹ Thiền.


Mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người Nhật Bản là một trong những yếu tố tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc này. Tôn sùng thiên nhiên, yêu thiên hợp nhiên và khát vọng sống hòa hợp với tự nhiên đã trở thành trở thành những thành tố văn hóa có giá trị bền vững trong đời sống của người dân xứ mặt trời mọc. Người Nhật luôn có nhu cầu tìm đến với thiên nhiên, đồng thời luôn muốn đưa thiên nhiên vào cuộc sống hàng ngày. Điều này được phản ánh trong văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên, nhất là trong ba lĩnh vực: ẩm thực, trang phục và kiến trúc. Món ăn của người Nhật phải đẹp theo nghĩa nó mang hình ảnh của thiên nhiên và phản ánh cách cảm nhận những chuyển đối của bốn mùa trong năm. Vẻ đẹp thiên nhiên được tái tạo trên chiếc kimono truyền thống sống động với màu sắc phù hợp với môi trường tự nhiên theo từng mùa. Ngôi nhà của người Nhật, nhất là khu vườn, bên cạnh chức năng chính là không gian sống cũng được thiết kế để thoả mãn nhu cầu thưởng thức và hoà hợp với thiên nhiên của người Nhật Bản. Hiểu được cách cảm nhận thiên nhiên của người Nhật là một trong những bước quan trọng đầu tiên khi tìm hiểu về đất nước và con người Nhật Bản.
| < Lùi | Tiếp theo > |
|---|
- Ẩm thực và nghệ thuật tạo món ăn ngon của người Nhật (10/08/2010)
- Tiếp cận văn hóa công ty nước ngoài (10/08/2010)
- Văn hóa Nhật Bản (09/08/2010)
- Hình ảnh ông già Noel (12/12/2009)
- Lễ Giáng sinh (12/12/2009)



